DEPARTMENT SCHAGEN

7 november 2010  Markt 18 door Mi-hyun Sook

Zes jaar geleden stond ik oog in oog met het werk van Kerre en ik werd geraakt  door het licht van zijn schilderijen die tot ver in de zaal van het Notariskantoor reikte en je aandacht volledig opeistten. Dit licht kende een zwaarte en een schilderachtige sensitiviteit. Indringende blikken staarden je aan en tegelijkertijd werd ik wat onrustig van de rust in zijn werk. En ik wist: dat moest dus wel goed zitten. Er onstond een verbond: Die schilderijen wilden gezien worden, ze zeurden aan je kop, en je wílde ook kijken, blijven kijken. Als schrijver is er geen weg meer terug want wilt daar heel heel graag woorden aan geven.

Kerre de denker, de twijfelaar, de standvastige oordelaar. Robuust en rotsvast. Kerre de zoon, de man, de vader, de opa, de docent. Kerre de beeldend kunstenaar.

Deze overzichtstentoonstelling geeft een algemene indruk van de ontwikkeling van Kerre de beeldend kunstenaar. Een halve eeuw aan tijd is in dit gebouw samengebald. In vogelvlucht wil ik graag met u deze expositie doorlopen aan de hand van het begrip Tijd. De werken hier zijn ten eerste in tijdsperiodes opghangen, waardoor zij zijdelings de tijdsgeest van 50 jaar aan kunstgeschiedenis laten zien. Een halve eeuw cultuurgeschiedenis trekt aan je voorbij. En geloof me maar, daar kun je uren en uren, tot in de lengte van dagen over praten, maar dat doe ik u niet aan. Daarnaast is Kerre als mens en kunstenaar breedgeorienteerd, met een blik naar buiten gericht, en ook daarom valt er heel veel te vertellen bij zijn schilderijen. De tijd dus.Voor mij persoonlijk is het altijd weer een mysterie hoe de tijd samengebald wordt in een schilderij. Het hele proces dat aan het werk vooraf is gegaan, is in het schilderij tot stilstand gekomen. Wanneer je dat als schilder voor elkaar kunt krijgen, ben ik verkocht.

In vogelvlucht dus: In de ruimte beneden hangen er een aantal academiewerken. Sta even stil bij Kerre´s  allereerste schilderij, een zelfportret, waar het op 15-jarige leeftijd allemaal mee begon. In deze ruimte de Minervatijd waar je worstelde met het schildersvak, leren kijken, en de jaren op de Van Eijckacademie in Maastricht, waar het experiment voorop stond en waar een nieuwe wereld ver weg van de provincie zich openbaarde. Kerre heeft dus het beste van twee werelden meegekregen.

Ik wil graag even inzoomen op afbeeldingen van een lichtproject dat u daar kunt zien. Het laat zien dat de komst van de film in de zestiger jaren een enorm nieuw gebied van mogelijkheden opende. Door de film kon er een nieuw element van de tijd vastgelegd worden en die fascinatie voor tijd van Kerre is gebleven. De ene keer de abstracte tijd, de andere keer de beweging, of een verbeelding van de tijdsgeest.

In de hal beneden hangen werken uit de zeventiger en begin tachtiger jaren. In de serie De Sprong neemt Kerre de bewegende mens als uitgangspunt en schildert zo de tijd. Het schildersvak en het filmexperiment komen samen. In de serie Back to the Future valt op wat Kerre met kleur weet op te roepen. Kleur kenmerkt het werk van Kerre. Kleur als ruimte, als licht. Het Kerriaanse licht. In de zaal boven hangen de koolteerschilderijen uit de jaren tachtig. Abstract werk met landschappelijke thema´s, Kerre laat de vele kanten, gezichten, van het landschap zien. Het landschap als een duister, als een verstild, als een gewelddadig en als een ongrijpbaar gebeuren. De huid van de koolteerschilderijen ligt soms als een letterlijke looien huid op het doek.

Hier, in deze zaal, werken uit de laatste decennia. Allerlei elementen ziet u terugkomen. Opdelingen in vlakken, schilderijen in schilderijen, het op een vrije en onbevangen manier evenwicht zoeken, met tal van codes en verwijzingen. De tijd dus. In ´Het Ajaxsysteem volgens Danny Blind´ componeert Kerre de beweging en de tijd middels het voetbalspel. Een herhaling van dezelfde beweging. Naast elkaar gezet, tot stilstand gebracht.  Het schilderij ernaast, ´Achter de Hollandse Bergen 3´, de beweging van de tijd als een lijn, de tijd beweegt zich vrij en open in de ruimte, het is spannend, maar ook heel rustig en luchtig. Of Heimwee, het verlangen naar de tijd van de onschuld, naar de jaren vijftig, tegelijkertijd de zeven dagen van de week  die maar eindeloos door blijven tellen, de dagen verstrijken en tikken. Die dagen ziet u op meerdere werken terugkomen. Kerre verwijst op deze manier ook naar de werken onderling. Wat steekwoorden: fascinatie voor tijd, de dagen, symbolen (Marlboro), het spelen met abstracte tekens, landschappen als ruimte, landschappen als idee, maatschappelijke beschouwing en betrokkenheid (let hierbij op symboliek), een verbeelding van hoe de mens zich tot zijn of haar ruimte verhoudt, mensen die ons iets willen zeggen, die ons iets willen laten zeggen, mensen die vragen om een verhaal.

We staan in een goudmijn voor een kunsthistoricus, voor een wiskundige een levenslange inspiratie om zich uit te leven op bijvoorbeeld het distilleren van deelverzamelingen, voor een filosoof het geluk hoe Kerre hem de realiteit van Tijd aanreikt, en alle mogelijke ruimtes die zich in de tijd bevinden. En voor de schrijver valt er heel veel te kijken, te zien, te denken, te bezinnen en te schrijven. Steekwoorden dus. Steekwoorden als een tipje van de sluier. Kijk er aandachtig naar.

Maar voorop komt het schilderen. Kerre zei eens dat het niet uitmaakt wát je schildert, maar hóe je het schildert. En dat zien we hier om ons heen. Los van onderwerp is het de Kerriaanse kleur, kleur als licht, kleur als ruimte, als leegte, kleur als tijd.

Maar toen ik voor de serie Nachtschade stond had ik heel sterk het idee dat het hóe-schilderen en het wát-schilderen heel goed  kunnen samenvallen. Elk deeltje van de werken zijn abstracte schilderijen, het hóe is meesterlijk neergezet: de hand, de slapheid van de lijven, zwevende zwaarte. Het wát komt uit de verf. Niet plotseling of overduidelijk, nee, ze maken je nieuwsgierig, ze willen veroverd worden. Er komen vragen op. Ze bieden zoveel ruimte voor verbeelding dat je er naar van wordt, en tegelijkertijd weer, is er de rust, de verstilling. Door compositie en kleur.

Van de week zat ik hier in de zaal en er kwamen woorden op. Daar wil ik graag deze tentoonstelling mee openen:

Nachtschade

Wanneer ik kijk, doorborend blik naar binnen,

zij weet, staart mij aan, ik zie mij staan, weer wederom beginnen.

Dwars door huid, geen gehoor, stil geluid, ik bevroor.

Ik reik voort, merg door been, ik ben verstoord, vlucht ik heen.

Ik keer terug, dwingend lichtheid blik van kleur, ik heel vlug, twijfel, ga door lege deur.

En zij, zij ligt hier stil, zonder wil, door rust geheel omsloten, is zij vederlicht wellicht, in zwaartekracht geheel gezwicht? Valt of zweeft zij, van onder tot hoog, speelt zij met tij, dwars door onze blikveldboog?

Haar maagdenhuid, tot vlezigheid verloren,

ze ademt in en ademt uit, of is zij levensloos geboren?

Een jurk geconcentreerd geplooid, omzoomd in offerande,

neergevleid of weggegooid, wie in geweld ontbrandde?; Een slappe hand, gelaat gekeerd,

voorbij verstand, zij ons nabij verkeerd.

En toch, hoe zij hier ligt, wij naar haar hand toereiken, ga niet heen, blijf bij ons, erotiek geweld  inéén, ga weer staan, pak mijn hand, wij kijken schoonheid ons ontglipt.

In vlakken dauw en donkerlicht, waar de nacht haar schaadt,

wij getuigen slaan stil en dicht,  weten wij zijn te laat…